ሀጫሉ ሁንዴሳ፦ ከእስር ቤት ግድግዳ እስከ ትውልድ አደባባይ!!
በአምቦ ምድር ከአባቱ ሁንዴሳ ቦንሳና ከእናቱ ጉደቱ ሆራ በ1976 ዓ.ም የተወለደው ሀጫሉ ሁንዴሳ፤ ገና በለጋነቱ በቤተክርስቲያን ትምህርት የታነፀና ለጥበብ ፍቅር የተገዛ የቁርጥ ቀን ልጅ ነበር። ሆኖም የሀጫሉ የጥበብ መንገድ በአልጋ በአልጋ የተነጠፈ አልነበረም፤ በ17 ዓመት ወጣትነቱ በፖለቲካ ተጠርጥሮ ለአምስት ዓመታት በእስር ማሳለፉ፣ በውስጡ ለነበረው የማንነትና የእኩልነት ጥያቄ እንደ ትልቅ ማብሰያ ሆኖታል።
ይህ የጨለማ ቤት ቆይታ ስነ-ልቦናውን ከማላላት ይልቅ፣ ‘ሳኚ ሞቲ’ የተሰኘውን የመጀመሪያ አልበሙን ዜማዎች በዚያው በብረት ወለል ላይ እንዲያረግዝ በማድረግ፣ መከራን ወደ ድል የመቀየር ጥበቡን ለዓለም አሳይቷል።
ሀጫሉ በሙዚቃ ስራዎቹ የኦሮሞን ሕዝብ ታሪክ፣ ማንነትና ጥያቄዎች በልዩ ጥበብ በማቅረብ ቀዳሚ ነበር። ‘ዋኤ ኬኛ’ (የእኛ ጉዳይ) እና ‘ማላን ጂራ’ በተሰኙት ስራዎቹ የሕዝቡን የልብ ትርታ በመንካት ከተራ መዝናኛነት አልፈው የተቃውሞው ሞተርና የለውጥ መዝሙር ሆነው አገልግለዋል። በተለይም “ማላ ሲን ጃለዴ” እና “አርሲሬ” የመሳሰሉ ስራዎቹ የትውልዱን የነፃነት ጥም የገለጹና ሕዝባዊ ንቅናቄውን ያቀጣጠሉ፣ በቃላት የማይተመኑ የጥበብ መሳርያዎች ነበሩ። የሀጫሉ ድምፅ ለተበደሉ ድምፅ፣ ለደከሙ ጉልበትና ለጠፋ ተስፋ ስንቅ ሆኖ ለዓመታት በአደባባዮች ላይ ጎልቶ አስተጋብቷል።
ይህ ድንቅ አርቲስት የጥበብን ኃይል ለመብትና ለእኩልነት ትግል መሳሪያ በማድረግ በኢትዮጵያ የቅርብ ጊዜ ታሪክ ውስጥ የማይፋቅ አሻራ ጥሏል። በመድረክ ላይ ያለው ወኔ፣ የቃላት ምርጫውና የዜማዎቹ ጥልቀት የኦሮሞን ሕዝብ ታሪክና ወቅታዊ ጥያቄ ለዓለም ከማስተጋባት ባለፈ፣ ብዙዎችን ለለውጥ እንዲነሱ አነሳስቷል። ሀጫሉ ለጥበብ ብቻ ሳይሆን ለቆመለት ዓላማ የታመነ፣ ደግና ርኅሩኅ፣ ለሕዝቡ ፍቅር ያለው ቢሆንም ለሚንቁት ግን የማይበገር የጥበብ አርበኛ ነበር። የእርሱ ሞት ትልቅ ሀዘን ቢሆንም፣ ባለቤቱ ፋንቱ ደምሴና ወዳጆቹ ‘ማል መሊሳ’ (መፍትሔው ምንድን ነው?) የተሰኘውን አልበም ለምርቃት በማብቃት ሕልሙ ሕያው ሆኖ እንዲቀጥል አድርገዋል።
የሀጫሉ ሁንዴሳ ስራዎች ዛሬም ድረስ በዓለም አቀፍ ደረጃ (እንደ iTunes ባሉ መድረኮች) ሳይቀር ደምቀው እየታዩ ነው። የቀብር ስነ-ስርዓቱ በተወለደባት አምቦ ከተማ በገዳመ ኢየሱስ ቤተ ክርስቲያን ቢፈጸምም፣ የእርሱ ድምፅ ግን በደጋውም በቆላውም፣ በከተማውም በገጠሩም ለነፃነት በሚዘምሩ ልቦች ውስጥ ሁልጊዜም ያስተጋባል። ሀጫሉ ሁንዴሳ የኦሮሞ ሕዝብ የማንነት ተምሳሌትና የሰላማዊ ትግል ድምፅ ሆኖ ለዘላለም በታሪክ መዝገብ ላይ በደማቁ ተጽፎ ይኖራል።
በህሊና ተክሌ
